Κείμενα του 1821

Ο κούκος φέτο δε λαλεί, ούτε και θα λαλήσει,παρά η τρυγόνα η χλιβερή το λέει το μοιρολόγι.Φέτο μας ήρθεν Αραπιά και κόβει και σκλαβώνει.Εσκλάβωσε μικρά παιδιά, γυναίκες με τους άντρες,κι εσκλάβωσε λεβεντουριά και καπεταναραίους.

Ωρέ, πιάνουν και γράφουν, πιάνουν και γράφουν γράμματαΟι Τούρκοι οι- μωρέ, οι Λαλαίοι σε σένα Κόλια, σε σένα Κάλια, στρατηγέΩρέ, σε σένα Κόλια, σε σένα Κόλια, στρατηγέΖαμπίτη της- μωρέ, της Λιοδώρας, Κόλια μου, ‘τί, Κόλια μου, ‘τί ζουρλάθηκεςΩρέ, Κόλια μου, …

Σήμερα, Δήμο μ’, Πασκαλιά, σήμερα πανηγύρι.τα παλικάρια χαίρονται και ρίχνουν στο σημάδι,κι εσύ, Δήμο μ’, στα Γιάννινα, στην πόρτα του βιζίρη,στον άλυσο, στο κούτσουρο, στο έρημο τουμρούκι.Και όλος ο κόσμος τόλεγαν, και Τούρκοι και Ρωμαίοι.«Δήμο μου, κάτσε φρόνιμα, νά’ χης …

“Έχε γεια καημένε κόσμε,έχε γεια γλυκιά ζωήκαι συ δύστυχη πατρίδα,έχε γεια παντοτινή. Στη στεριά δε ζει το ψάρι,ουδ’ ανθός στην αμμουδιάκαι οι Σουλιώτισσες δεν ζούνεδίχως την ελευθεριά”.

Τρία καραβάκια αρμένιζαν σ’ ένα βαθύ λιμάνιΆιντε, μωρέ, τό ‘να ήταν τον- Μαίρη, Μαιράκι, Πέτρο-του ΠετρόμπεηΤό ‘να ήταν του Πετρόμπεη, τ’ άλλο ήταν του ΚανάρηΆιντε, μωρέ, το τρίτο το- Μαίρη, Μαιράκι, καλύτεροΤο τρίτο το καλύ- το καλύτερο ήταν του ΠαπαφλέσσαΆιντε, …

Τρία πουλάκια κάθουνται στον Έλυμπο στην ράχη. Το ΄να τηράει τα Γιάννινα, τ’ άλλο την Κατερίνα, το τρίτο το καλύτερο μοιρολογάει και λέει: «Τι ΄ν’ το κακό που πάθαμε, οι μαύροι οι Λαζαίοι! Μας χάλασε ο Βελή-πασάς, μας έκαψε τα …

Μια κόρη μια ξανθιά κορή, ξανθιά και μαυρομάτα,Τον άντρα της παράτησε, Τούρκον άντρα επήρε.Κι ο άντρας της παντρεύτηκε κι άλλη γυναίκα πήρε.Βάζει τρακόσια φλάμπουρα κι εξήντα δυο νταούλια,Κι από την πόρτα τ’ς απερνάει κι από το παραθύρι.-Πάψτε μπρατίμοι τον ηχό, …

Εγέρασα, μωρέ παιδιά, πενήντα χρόνους κλέφτηςΤον ύπνο δεν εχόρτασα και τώρα αποσταμένοςΘέλω να πάω να κοιμηθώ, εστέρεψε η καρδιά μουΒρύση το αίμα τι’χυσα, σταλαγματιά δε μένειΚαημένα μου παιδιά, σταλαγματιά δε μένειΈνα από ‘σας, το νιότερο, ας ανεβεί στη ράχηΚι ας …

-Αχός βαρύς ακούγεται, πολλά τουφέκια πέφτουν.Μήνα σε γάμο ρίχνονται, μήνα σε χαροκόπι;-Ούδε σε γάμο ρίχνονται ούδε σε χαροκόπι.Η Δέσπω κάνει πόλεμο με νύφες και μ’ αγγόνια.Αρβανιτιά την πλάκωσε στου Δημουλά τον πύργο:«Γιώργαινα, ρίξε τ’ άρματα, δεν είναι εδώ το Σούλι.Εδώ …

Λάμπει ο ήλιος στα βουνά,λάμπει και στα λαγκάδια,έτσι λάμπει κι η κλεφτουριά,οι Κολοκοτρωναίοιμε τα μπαϊράκια τα χρυσά,τις ασημένιες πάλες,όπου δεν καταδέχονταντη γης να τη πατήσουν.Καβάλα τρώνε το ψωμί,καβάλα πολεμάνεκαβάλα παν στην εκκλησιά,για να λειτουργηθούνε.Φλωριά ρίχνουν στην Παναγιά,φλωριά ρίχνουν στους ΄Αγιουςκαι …

Σαράντα παλικάριααπό τη Λει-. από τη Λειβαδιά.Πάνε για να πατήσουνετην Τροπο-, μωρ’ την Τροπολιτσά Στο δρόμο που πηγαίνανε γέροντα,μωρ’ γέροντ’ απαντούν.Ώρα καλή σου γέροκαλώς τα τα, καλώς τα τα παιδιά. Πού πάτε παλικάριαπού πάτε βρε, πού πάτε βρε παιδιά.Πάμε για …

1. Ακρίτα στης Ευρώπης τους πυλώνεςη Μοίρα σ’ έχει τάξει, Μάννα Ελλάδα,τη λευτεριά να διαφεντεύης στους αιώνες.2. Χαρά σου, όταν Φειδίες με λαμπεράδαστη γή σου πελεκούνε Παρθενώνεςκι Αισχύλοι ανάβουν θεία ανέσπερη λαμπάδα 3. Μα ο πόνος σου βαθύς, όταν βαραίνειτυράννων …

1. Ας μη βρέξη ποτέτο σύννεφον, και ο άνεμοςσκληρός ας μην σκορπίσητο χώμα το μακάριον ‘που σας σκεπάζει. 2. Ας το δροσίση πάντοτεμε τ’ αργυρά της δάκρυαη ροδόπεπλος κόρηκαι αυτού ας ξεφυτρώνουν αιώνια τ’ άνθη. 3. Ώ γνήσια της Ελλάδος …

1. Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύειΛαλεί πουλί, παίρνει σπειρί, κ’ η μάνα το ζηλεύει.Τα μάτια η πείνα εμαύρισε στα μάτια η μάνα μνέειΣτέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα, και κλαίει:“Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ’ έχω ‘γω στο χέρι;Οπού …

1. Ως πότε παλικάρια να ζούμεν στα στενά,μονάχοι σαν λιοντάρια, σταις ράχες στα βουνά;Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,Να φευγωμ’ απ’ τον Κόσμον, για την πικρή σκλαβιά,να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς,τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς; …

1. Χαρά σε κειόν που πρωτοσήκωσεαπ’ τις σκόνες σκεπασμένο, το δίστομο σπαθί του λόγου σουστον ήλιο, Μακρυγιάννη, 2. Κι απάνω και στις δυο πλευρές γραφήΑπ’ τη μια, τα λόγια αυτά Σου χαραγμένα, στρατηγέ μας:“Τη λευτεριά μας τούτη δεν την ήβραμε …