Λαική Σοφία

“Τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς “. Η παροιμιακή φράση διδάσκει, κατά τον Ν. Πολίτη, «ότι ματαιοπονεί ο επιχειρών να διορθώση τον φύσει πονηρόν, ή να διδάξη τον ανεπίδεκτον μαθήσεως, ή ο ευεργετών αχάριστον». Συνοψίζει αρχαίο …

Κατά τον αρχαίο ελληνικό μύθο, οι πενήντα κόρες του βασιλιά του ‘Αργους Δαναού, όταν παντρεύτηκαν με τους ισάριθμους γιους του Αιγύπτου – βασιλιά και γενάρχη των Αιγυπτίων – με εντολή του πατέρα τους σκότωσαν – με εξαίρεση μόνο μία ή …

Αμάλθεια, κατά την ελληνική μυθολογία, ήταν μια κατσίκα που θήλασε το νεογέννητο Δία στα όρη της Ίδης, στην Κρήτη. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ήταν μια νύμφη, που ανάθρεψε το Δία ταίζοντάς τον από το κέρατο μιας γίδας με το γάλα …

Οι γαλήνιες και ηλιόλουστες ημέρες που διακόπτουν τη χειμερινή κακοκαιρία, συνήθως κατά τις δυο τελευταίες εβδομάδες του Ιανουαρίου. Κατ΄ επέκταση, οι ανέμελες κι ευτυχισμένες ημέρες που διακόπτουν μια γενικά δύσκολη και ανώμαλη περίσταση ή χρονική περίοδο. Οφείλουν το όνομά τους …

Μεσαιωνική φράση. Λέγεται σε περιπτώσεις αφθονίας αγαθών ή για πλούσια γυναικεία σωματικά χαρίσματα .

“Κάθε τόπος και ζακόνι, κάθε μαχαλάς και τάξη.” Η φράση σημαίνει ότι κάθε τόπος έχει τις δικές του συνήθειες, ξεχωριστά ήθη, έθιμα, τρόπους συμπεριφοράς και κοινωνικής έκφρασης. Η λέξη “ζακόνι” σημαίνει .. συνήθεια, έθιμο. (Από το μεσαιωνικό ζακόνιν < σλαβ. …

Λέγεται για ανθρώπους που ταιριάζουν πολύ. Φράση της Καινής Διαθήκης: «ευρίσκει Φίλιππος τυν Ναθαναήλ» (Ιωάνν. 1 45).

Αυτολεξεί σημαίνει θα τα πούμε, θα λογαριαστούμε στους Φιλίππους. Πριν από την καθοριστική για το μέλλον της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μάχη που έγινε μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα κοντά στους Φιλίππους – πόλη της Μακεδονίας στο όρος Παγγαίο – κατά …

“Παραπέμπεται στις καλένδες “. Ισοδύναμο του επιρρήματος ουδέποτε (εις ημερομηνίαν ουδέποτε ερχομένην, αφ’ ου δεν υπήρχον καλένδαι παρ’ Έλλησιν), χρησιμοποιείται για κάτι που διαρκώς αναβάλλεται, ώστε να μην πραγματοποιηθεί ποτέ. Με παρόμοια σημασία τά νεότερα: «το μήνα που δεν έχει …

“Οι ευκαιρίες δεν περιμένουν”. Φράση του Περικλή, του μεγάλου πολιτικού της αρχαίας Αθήνας, όπως την κατέγραψε στην ιστορία του ο μεγάλος θαυμαστής του, ο ιστορικός Θουκυδίδης.

“Ο φοίνικας που «αναγεννάται εκ της τέφρας του»”. Πρόκειται για το μυθικό πουλί φοίνιξ, ιερό πτηνό των αρχαίων Αιγυπτίων, για το οποίο πιστευόταν ότι ζούσε 500 χρόνια και πως, όταν διαισθανόταν ότι πλησίαζε το τέλος του, άναβε στη φωλιά του …

Παροιμιακή φράση που συνδέεται με την απώλεια πολύτιμου χρόνου, η οποία έχει συχνά ολέθριες συνέπειες. Στην πόλη Καπύη της Ιταλίας (αρχαία πρωτεύουσα της Καμπανίας και μια από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Ιταλίας – κοντά στη σημερινή πόλη Capua) ξεχειμώνιασαν …

” Η λαιμαργία γίνεται πρόξενος πολλών κακών ” . Αυτή η φράση λένε ότι προέρχεται από τα παραμύθια του Αισώπου ” Μύγες ” , οι οποίες με τη λαιμαργία που είχαν , κόλλησαν στο μέλι και , τελικά , πνίγηκαν.

Η λέξη “μακαντάσης ” ή “αρκαντάσης ” και “καρντάσης ” προέρχεται από την τούρκικη λέξη “καρντάς ” , που θα πει “αδελφός “. Χρησιμοποιείται σε μας , για να δηλώσει τον “αδελφοποιητό ” , τον αχώριστο και αφοσιωμένο φίλο .

Στα Βυζαντινά χρόνια , αλλά και ύστερα με την άλωση , επειδή οι μεγάλοι δρόμοι που ένωναν τη μια πόλη με την άλλη , ήταν επικίνδυνοι από τους κακοποιούς που παραφύλαγαν εκεί , οι έμποροι ταξίδευαν με καραβάνια . Όπως …

Λέξη που μεταχειριζόμαστε για έναν ορισμένο κύκλο ανθρώπων – κρατικών υπαλλήλων , διανοούμενων κλπ. – που προσκολλημένοι στην παράδοση και στο παλιό πνεύμα , κρατούν για τον εαυτό τους την αυθεντία και το κύρος για το καθετί, εμποδίζοντας την ανάδειξη …