Χριστούγεννα – Πρωτοχρονιά

Στην Κεφαλονιά, αλλά και στα άλλα Επτάνησα, το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς, οι κάτοικοι γεμάτοι χαρά για τον ερχομό του νέου χρόνου, κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνιες και ραίνουν ο ένας τον άλλον τραγουδώντας: «Ήρθαμε με ρόδα …

– Κάθε χρόνο, ανήμερα τα Θεοφάνια, στα χωριά Μοναστηράκι, Βώλακα, Πετρούσα, Ξηροπόταμο, Πύργοι και Καλή Βρύση της Δράμας, αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. Στο έθιμο αυτό συμμετέχουν όλοι οι κάτοικοι της περιοχής. Πρωταγωνιστής είναι μια ομάδα μεταμφιεσμένων, η “Τσέτα”, η …

Έτσι από την παραμονή λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο, που τον θεωρούν καλότυχο και γουρλή, να έρθει την Πρωτοχρονιά να τους κάνει ποδαρικό. Μόλις μπει στο σπίτι τον βάζουν να πατήσει ένα σίδερο για να είναι όλοι σιδερένιοι και …

Κύριο πιάτο την ήμερα των Χριστουγέννων είναι η γαλοπούλα, ένα έθιμο που έφτασε στην Ευρώπη από το Μεξικό μόλις το 1824. Την Πρωτοχρονιά η συνήθεια ήταν να φτιάχνουν κότα ή “κούρκο” (γαλοπούλα) γεμιστό με κάστανα, καρύδια, σταφίδες, κιμά, κρεμμύδι πιπέρι …

– Στις περιοχές της Μακεδονίας, Θράκης και Θεσσαλίας εμφανίζεται το έθιμο των μεταμφιέσεων, που φαίνεται πως έχει σχέση με τους καλικάντζαρους. Συγκεκριμένα, στα χωριά (Σιταγροί κ.ά.) όπου υπάρχουν πρόσφυγες του Πόντου, την παραμονή των Χριστουγέννων, εφτά άνδρες του χωριού γίνονται …

Στην πόλη της Χίου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς υπάρχει ένα έθιμο, τα αγιοβασιλιάτικα καραβάκια. Σύμφωνα με αυτό, όποιες ενορίες επιθυμούν, κατασκευάζουν (βάσει μακέτας) πλοία, -πολεμικά ή εμπορικά- σε σμίκρυνση. Αυτά συναγωνίζονται μεταξύ τους ως προς την ποιότητα κατασκευής και ως …

Οι “κλαδαριές” και τα “κόλιαντα ” είναι τα έθιμα που αναβιώνουν στη Σιάτιστα την περίοδο του δωδεκαημέρου των γιορτών. Οι “κλαδαριές” είναι οι φωτιές που ανάβονται κάθε χρόνο στις 23 Δεκεμβρίου για να ζεστάνουν τον Χριστό που θα γεννηθεί. Θεωρείται …

Εκτός από τα παινέματα στα κάλαντα υπάρχουν και τα σκωπτικά κάλαντα . Τα παιδιά τραγουδούσαν τέτοιους στίχους όταν κάποια πόρτα παρέμενε κλειστή και οι νοικοκυραίοι  δεν άνοιγαν για να δώσουν το μποναμά τους στα παιδιά

Τόσο βαρύ ‘ναι το πάπλωμα και δεν πίρνεις χαμπάρι Κι απ’ έξω από την πόρτα σου καράβι βολτετσάρει .Τόσα τραγούδια είπαμε κι η πόρτα δεν έχει ανοίξει Αν τα ΄λεγα στον ουρανό χρυσάφι θα ‘χε ρίξει .

Αφέντη μου στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες , Άλλες γεννούν , άλλες κλωσούν , άλλες αυγά μαζώνουν , Κι άλλες το Θιο παρακαλούν να μην τις ζεματίσουν .

Σε μέρη της Ηπειρωτικής Ελλάδας κρατούν ένα χλωρό κλαδί κρανιάς ή άλλου σκληρού δέντρου , με το οποίο χτυπούν στη ράχη τους ανθρώπους ενώ τραγουδούν ένα τραγούδι με ευχές . Το χτύπημα αυτό με το κλαδί συμβολίζει υγεία και μακροημέρευση

Κατά τη χριστιανική παράδοση , την ώρα που γεννιέται ο Χριστός ανοίγουν οι ουρανοί και  άγγελοι κατεβαίνουν , στέκουν γύρω από τη φάτνη και ψάλλουν το «Δόξα εν υψίστοις» . Στην Χίο , γυναίκες και κορίτσια ξαγρυπνούν τη νύχτα της …

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας πιστεύουν ότι την ώρα που γεννιέται ο Χριστός ένα φως φωτίζει τις γυναίκες που μένουν άγρυπνες  και περιμένουν να δουν το φως του μικρού Χριστού Την ίδια στιγμή ανθίζει βασιλικός . Είναι η ώρα που …

Στην Αιτωλία τα Χριστούγεννα , ο παπάς γυρίζει τα σπίτια με τη σειρά και σηκώνει το ύψωμα , δηλαδή ενώ διαβάζει τις ευχές πλησιάζουν όλα τα μέλη της οικογένειας και πιάνουν το χριστόψωμο με το δεξί χέρι . Το υψώνουν …

Στη Σινώπη , βάζουν το σταυροψώμι στη μέση του τραπεζιού και γύρω –γύρω φρούτα . Επάνω στο σταυροψώμι καρφώνουν ένα κλαδί ελιάς με σύκα , μήλα , πορτοκάλια . Μετά , υψώνουν το ψωμί και λένε τρεις φορές «Χριστός γεννάται …

Στην Αθήνα , παλιότερα , στη νυχτερινή λειτουργία  ντύνονταν με κουρέλια , για να τιμήσουν το Χριστό που γεννήθηκε τόσο ταπεινά και φορούσαν τα επίσημα ρούχα τους μόνο στη λειτουργία , ανήμερα των Χριστουγέννων