Φταίει ο γάιδαρος και δέρνει το σαμάρι

Ο Πολίτης εξηγεί: η μεταφορά από των αδεξίων ιππέων, οίτινες φοβούμενοι μη κρημνισθώσιν υπό του όνου ή του ίππου, αν εξοργίσωσιν αυτόν, μαστίζουσι το σάγμα αντί του ζώου. Η παροιμία – που λέγεται σε περιπτώσεις που, κυρίως από αδυναμία να αποδοθεί τιμωρία ή να ζητηθούν ευθύνες από τον υπεύθυνο, τιμωρείται ο ανεύθυνος ή λιγότερο ισχυρός – είναι μεσαιωνική: ελάκτισεν (= κλότσησε) ο γάιδαρος και δέρουσι το σάγμα. Τις παλαιότατες ρίζες της επισημαίνει και ο Πολίτης, παραπέμποντας στον Πετρώνιο: qui asinum non potest, stratum caedit (= όποιος δεν μπορεί να δείρει τον γάιδαρο, πλήττει το σαμάρι).